Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2013

Ούζο όταν πιεις, γίνεσαι ευθύς, βασιλιάς, δικτάτορας, Θεός και κοσμοκράτορας !

Ορισμος
Το ούζο είναι ένα αλκοολούχο ποτό που παράγεται και καταναλώνεται ευρέως στην Ελλάδα και στην Τουρκία, όπου είναι γνωστό ως Ρακί, ονομασία που χρησιμοποιείται και στην Ελλάδα. Είναι συγκρίσιμο επίσης με το αψέντι, το Γαλλικό περνό.
  Στη γεύση μοιάζει με το τσίπουρο, ποτό που έχει ωστόσο διαφορετικό τρόπο παρασκευής. 
Ονομασία
Η προέλευση της ονομασίας του ούζου δεν είναι γνωστή με απόλυτη σιγουριά. Εικάζεται ότι η ονομασία προέρχεται από το εξής περιστατικό: 
   Μία εταιρία εξήγαγε το ποτό στη Μασσαλία και στα κιβώτια της εξαγώγιμης παρτίδας αναγραφόταν η φράση "uso Massalia", δηλαδή "προς χρήση στη Μασσαλία". 
   Για κάποιους λόγους η φράση αυτή έγινε συνώνυμη του καλής ποιότητας ούζου, και στη συνέχεια η λέξη "Μασσαλία" έφυγε και έμεινε η λέξη uso=ούζο που στο εξής χαρακτήριζε το ποτό.
    Μια λαϊκή παράδοση του Τυρνάβου λέει ότι επί τουρκοκρατίας έφτασε εκεί ένας Οθωμανός γιατρός ο Σταυράκ Μπέης. Στην πόλη τότε έπιναν ένα ποτό που έμοιαζε με το ούζο και το έλεγαν μεταβρασμένο Ρακί. 
   Ο Σταυράκ μπέης βρέθηκε κάποια μέρα στο σπίτι του πρόκριτου Αντώνη Μακρή με τον οποίο διατηρούσε φιλία. Τον συμβούλεψε να προσθέσει στο απόσταγμα κι άλλη επιπλέον ουσία το οποίο κι έκανε. Ο Μακρής μόλις δοκίμασε το νέο απόσταγμα του άρεσε και φώναξεμωρέ τίναι τούτο ? ούζο Μασσαλίας!! εννοώντας με την λέξη ούζο ότι ήταν εκλεκτή ποιότητα και έτσι επικράτησε η ονομασία ούζο . 
    Η άποψη αυτή τείνει πλέον να εγκαταλειφθεί, καθώς δεν έχει επιστημονικό αλλά λαογραφικό χαρακτήρα. Εγκυρότερες πηγές δείχνουν ότι η λ. προέρχεται από το τουρκ. üzüm, το οποίο σημαίνει "τσαμπί σταφύλι" και "αφέψημα από σταφίδες".
Ιστορία
Οι απαρχές της ιστορίας του ούζου είναι άγνωστες. Εικάζεται ότι το ποτό παραγόταν σε παρόμοια μορφή από την αρχαιότητα ακόμα. 
 Το σίγουρο πάντως είναι ότι ήδη ήταν γνωστό την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Κατά την Οθωμανική περίοδο το ούζο ήταν διαδεδομένο στις περιοχές της σημερινής Τουρκίας, αλλά και σε περιοχές της Μέσης Ανατολής.
Η παραγωγή του ούζου αυξήθηκε και εξαπλώθηκε τοπικά στην Ελλάδα μετά την ανεξαρτησία της χώρας από τους Οθωμανούς.
Παρασκευή
     Το ούζο είναι μείγμα αιθανόλης (οινοπνεύματος) νερού και διάφορων αρωματικών βοτάνων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται πάντα ο γλυκάνισος.
    Το ούζο, σε αντίθεση με το τσίπουρο, είναι συνήθως μόνο σε μικρό ποσοστό προϊόν απόσταξης σταφυλιών. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το ποσοστό αυτό είναι τουλάχιστον 20%. Ωστόσο παράγονται και ούζα που είναι προϊόντα απόσταξης και σε μεγαλύτερα ποσοστά.
   Η απόσταξη γίνεται σε ειδικά αποστακτήρια (καζάνια), τα οποία είναι κατά προτίμηση φτιαγμένα από χαλκό. Μετά την ανάμειξη των συστατικών ακολουθεί το "βράσιμο" του μίγματος, περισσότερες από μία φορές. Το τελικό προϊόν έχει συνήθως ανάμεσα σε 40 και 50 αλκοολικούς βαθμούς. 
Κατανάλωση
Το ούζο συνοδεύεται συνήθως από μεζέδες, όπως παστά, χταπόδι, σαλάτες κ.ά. 
   Σερβίρεται σε μικρά ή λεπτά και ψηλά ποτήρια και προστίθεται στο ποτό δροσερό νερό ή/καιπάγος. Μετά την προσθήκη νερού το ποτό εμφανίζει χαρακτηριστικό υπόλευκο χρώμα, που οφείλεται στο γλυκάνισο που περιέχει.
Λαογραφία
**Η ελληνική λαϊκή μούσα έχει συμπεριλάβει και το ούζο στα θέματά της. 
   Χαρακτηριστικό υπήρξε το σχετικό ομώνυμο παραδοσιακό τραγούδι, μεταγλωττισμένο ίσως από την τουρκική, όπου εν ονόματι του ούζου γίνεται λόγος, ούτε λίγο - ούτε πολύ, για όλα τα ανατολίτικα ορεκτικά που συνοδεύονται με ούζο 
   και που οι στίχοι του σε ρυθμό τσιφτετελιού ή μπάλλου – ( αντικριστού), έχουν ως ακολούθως, με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ότι κάθε γύρος σερβιρίσματος περιέχει και ένα καραφάκι ούζο:
Αααα, για το ούζο μεζεδάκι παστουρμά – παστουρμά,
σαγανάκι κεφτεδάκι με κυμά / βάι - βάι, καραφάκι ούζο,
βάλε να τα πιούμε τώρα που γλεντούμε,
τον ντουνιά τον ψεύτη μια φορά τον ζούμε
Άααα, το πιατάκι με σαλάτα, ταραμά - ταραμά,
σαλαμάκι, μορταδέλα, παστουρμά / βάι - βάι, καραφάκι ούζο,
βάλε να τα πιούμε τώρα που γλεντούμε,
τον ντουνιά τον ψεύτη μια φορά τον ζούμε
Άααα, τελευταίο καραφάκι, με ντολμά - με ντολμά,
σουτζουκάκια με αυγά και παστουρμά /
 βάι - βάι, καραφάκι ούζο
βάλε να τα πιούμε τώρα που γλεντούμε,
τον ντουνιά τον ψεύτη μια φορά τον ζούμε.
**Χαρακτηριστική επίσης αναφορά έκανε και ο Μ. Βιολάρης στο εύθυμο τραγούδι του "Τι Λωζάνη τι Κοζάνη", σε στίχους του Γ. Κακουλίδη και σύνθεση Γ. Κριμιζάκη:
"Δυο καφενεία, δυο σινεμά, / παστέλι, ούζο και παστουρμά
πολλά κορίτσια, λίγοι γαμπροί / και το βραδάκι κρύο βαρύ.
Τι Λωζάνη, τι Κοζάνη ……"
**Αξιοσημείωτη και θρυλική παλαιότερη αναφορά στο περίφημο ούζο του Τυρνάβου:
"Φέρτε μου ούζο του Τυρνάβου να καθίσω και να πιω...."
** Ή ακόμα οι στίχοι που αποτελούν την αποθέωση της κατανάλωσης ούζου και της εξ αυτού ακολουθούμενης κατάστασης:
"Ούζο όταν πιεις / γίνεσαι ευθύς
βασιλιάς δικτάτορας, / Θεός και κοσμοκράτορας.
Σαν το καλοπιείς / βρε θα ευφρανθείς
κι όλα πια στο κόσμο / ρόδινα θε να τα δεις".
(στιχ. Αιμ. Σαββίδη, με τη Χ. Αλεξίου)
 
**Στου Μπελαμή το ουζερί
Στίχοι: Βίρβος Κώστας
Μουσική: Μπιθικώτσης Γρηγόρης
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτση
Στου Μπελαμή το ουζερί
Τα ούζα έπινε σερί
Το παλικάρι το χλωμό το πικραμένο
Όπως κι εγώ κάποια φορά
Όταν με πρόδωσαν σκληρά
Και από τότε με πιοτό αργοπεθαίνω
Στου Μπελαμή το ουζερί
Λόγια πικρά, κορμιά νεκρά
Βλέμμα σβησμένο
Ζήση μου ψεύτρα και σκληρή
Μου ‘δειξες δρόμο σκοτεινό
Και λαθεμένο
Παλικαράκι μου χλωμό άκου και εμένα τι θα σου πω
δεν πρέπει άντρας για γυναίκα να δακρύζει.
Ξέχασ’ την και άλλη αγάπη βρες
Παψε να πίνεις και να κλαις
δες το φινάλε μου και πες μου αν αξίζει
Στου Μπελαμή το ουζερί
Λόγια πικρά, κορμιά νεκρά
Βλέμμα σβησμένο
Ζήση μου ψεύτρα και σκληρή
Μου ‘δειξες δρόμο σκοτεινό
Και λαθεμένο
Η Μυτιλήνη και το ούζο
      Στη Μυτιλήνη το ούζο βρήκε κατάλληλο έδαφος για να ριζώσει. Μπόλικα αμπέλια για την απόσταξη και παραγωγή του οινοπνεύματος (σήμερα το οινόπνευμα αγοράζεται έτοιμο) και ένα εξαιρετικής ποιότητας γλυκάνισο στο χωριό Λισβόρι. 
  Ένας-ένας ξεπετάγονται νέοι ποτοποιοί, δίνοντας ο καθένας με την προσωπική του συνταγή τη δική του άποψη στη γεύση του ούζου. Το 1930 υπάρχουν ήδη 40 μικροί και 10 πιο μεγάλοι παραγωγοί.  
   Οι εξαγωγές του φημισμένου λαδιού και του φουντουνιού της Μυτιλήνης προσφέρουν στο ούζο έτοιμες αγορές, μονοπάτια και στόλο καϊκιών στο Πλωμάρι και το βοηθούν να γίνει γνωστό παντού.
    Το 1967, 17 ποτοποιοί ενώνουν τις προσπάθειές τους και δημιουργούν την ΕΠΟΜ η οποία με μια συνεχή ανοδική πορεία βάζει το ούζο του νησιού σ' όλα τα ελληνικά σπίτια και το εξάγει σε πολλές χώρες. 
   Οι πωλήσεις της ΕΠΟΜ έφθασαν πέρσι στα 2,65 δισ. ενώ ήδη η εταιρία πουλήθηκε στην πολυεθνική Alhed Domecq ltd (Ballantine' w) φέρνοντας σκεπτικισμό στους ποτοποιούς μα και τους κατοίκους του νησιού.
Τι είναι αλήθεια το ούζο;
Είναι το ποτό που διακρίνεται από μια ευχάριστη επιθετικότητα που ισορροπεί την πλημμυρίδα των αρωμάτων του, φέρνοντας επανάσταση στις αισθήσεις και προσφέροντας τη γλυκιά ανάμνηση και χαρά κάθε ξεχωριστής στιγμής στη ζωή.
   Μόλις πριν από τέσσερα χρόνια, οι αξιοθαύμαστες ενέργειες ορισμένων ανθρώπων βοήθησαν στην κατοχύρωση του ούζου, του τσίπουρου, της τσικουδιάς και του αποστάγματος της κορινθιακής σταφίδας, ως αποκλειστικά ελληνικά προϊόντα.
    Στην πολυτάραχη ζωή του τόπου μας, το ούζο συντροφεύει τον άνθρωπο του βουνού και της θάλασσας σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του, δίνοντάς του δύναμη, κέφι, κουράγιο, αλλά κι ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. 
    Εξάλλου το ούζο, που θεωρείται το ποτό της επανάστασης και της ελευθερίας, απαιτεί πειθαρχία την ώρα που πίνεται, αλλά και προσοχή στον τρόπο που καταναλώνεται...
   Ένα σωστό και ισορροπημένο ούζο, μπορεί να περιέχει μέχρι 46% αλκοόλη ώστε να μπορεί να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, ανεπηρέαστο από τις κλιματολογικές συνθήκες και να αντέχει στον χρόνο, διατηρώντας τις αρωματικές και γευστικές του ιδιότητες.
   Συχνά παρατηρούμε, ότι προσθέτοντας μερικά παγάκια ή λίγο νερό μέσα στο ούζο εμφανίζεται ένα πλούσιο γαλάκτωμα. Είναι το αποτέλεσμα της δέσμευσης της ανιθόλης, μιας αρωματικής ουσίας που περιέχει ο γλυκάνισος, και θεωρείται ένδειξη υψηλής ποιότητας.
     Το ούζο με γλυκάνισο, πίνεται σκέτο, ή με πάγο, με ξηρούς καρπούς, αλλά συνοδεύει κυρίως παραδοσιακούς μεζέδες ως ορεκτικό. Ετσι το άρωμα του γλυκάνισου ελευθερώνεται, η σύνθεση του ποτού θεριεύει, η επίγευση μαλακώνει και γοητεύονται όλες οι αισθήσεις...
     Η παραγωγή του κατ' εξοχήν ελληνικού αυτού ποτού, που έχει ταυτιστεί απόλυτα με την ελληνική ψυχή, τη φιλοξενία, τη θάλασσα και τον καταγάλανο ουρανό, είναι μια τέχνη επίπονος, αλλά και προκλητική. Η τεχνική της απόσταξης κρύβει μέσα της πολλές αγωνίες και μεγάλες προσδοκίες.
Ούζο = καλοκαίρι!
* *Που πίνεται
Σε “ανορθόδοξα” μέρη!
    Στη θάλασσα, έχοντας φροντίσει να φέρετε από το σπίτι ένα φορητό ψυγείο με πάγο, κρύο νερό, γυάλινα ποτήρια, ένα λεμόνι κι ένα μαχαίρι. Ας βουτήξει κάποιος για αχινούς και δείξτε στα παιδιά να βγάζουν πεταλίδες από τα βράχια. Ο απόλυτα μίνιμαλ εξαίσιος μεζές!.
   Στον πάγκο της κουζίνας την ώρα που “τελειώνει” το φαγητό κι ετοιμαζόσαστε για το στρώσιμο του τραπεζιού.
    Στο πεζούλι στην άκρη του κήπου, του περιβολιού, της ταράτσας, εκεί που έχει την καλύτερη θέα.
Στο μικρό τραπεζάκι του καφέ στο μπαλκόνι, στην πισίνα ενώ εσείς είστε πάντα μέσα στο νερό, στο φουσκωτό σταματημένο μεσοπέλαγα την ώρα του ηλιοβασιλέματος.
   Και “κλασικά” στα καφενεδάκια των μικρών λιμανιών, στις κρυφές πλατείες πόλεων και χωριών και γενικά σε μέρη μικρά και όσο γίνεται πιο κοντά στο αυθεντικό. Αλλά ακόμη και σε ένα κάλεσμα ανεπίσημο στο σπίτι, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, για φίλους, με μεζέδες της καρδιάς.
* *Πώς πίνεται
Όπως σας αρέσει! Με πάγο, με νερό, με πάγο και νερό, σκέτο, σκέτο παγωμένο, προσαρμόζεται στις γευστικές συνήθειες αλλά και στη διάθεση της στιγμής.
    Φροντίστε να έχετε πάντα το μπουκάλι στο ψυγείο. Τα παγάκια να είναι πολύ σκληρά για να μην λιώνουν εύκολα και να τα σερβίρετε σε παγοθήκη – θερμός. Όσο για το νερό να είναι κι αυτό καλά παγωμένο και σερβιρισμένο σε γυάλινη καράφα κι όχι στο πλαστικό μπουκάλι. 
     Το ούζο είναι ένα ποτό αρωματικό και η μισή γοητεία του είναι η αρωματική ιδιαιτερότητά του. Ας μην περιορίζουμε λοιπόν σε πολύ μικρά ποτηράκια που δεν τους αφήνουν περιθώριο να εκφραστεί! 
   Η δική μου πρόταση είναι ποτήρια ψηλόλιγνα, σαν κι αυτά της σαμπάνιας. Διαλέξτε τα πιο φαρδιά, τα πιο λιτά και με το πιο κοντό ποδαράκι, που είναι απαραίτητο για να μην ζεσταίνεται το παγωμένο ουζάκι από τη θερμοκρασία του χεριού.
    Το ούζο αργοπίνεται με μικρές γουλιές, ποτέ γρήγορα, και ένα ποτήρι κρατάει αρκετή ώρα, έτσι ώστε να υπάρχει περιθώριο για συζητήσεις, αστεϊσμούς, το φλερτ που λέγαμε…
* *Με τι πίνεται.
Ιδιαίτερο ποτό, με γλυκιά αρωματική και συγχρόνως αλκοολική και επιθετική γεύση αποζητάει ανάλογους μεζέδες.
Ο αρχέγονος μεζές:
Μια ντοματούλα κομμένη στα τέσσερα και λίγο αγγουράκι τραγανό και δροσερό με αλάτι, δυο ελιές κι ένα κομμάτι πικάντικο κασέρι με μια φετούλα ψωμί.
Τα θαλασσινά:
Παχουλά κυδώνια, ψητές γυαλιστερές, ψωμωμένα στρόμπια καλόγνωμες, ιωδιούχες φούσκες, και αχνιστά μύδια. Δυσεύρετα χτένια και καλοψημένο, στα κάρβουνα, μαστιχωτό χταποδάκι.
Τα ψάρια:
Σαρδέλες παστές σπιτικές ή του μπακάλη, το ίδιο και αντζούγιες, λακέρδα πολίτικη, τσίρος και κάθε είδους παστό και καπνιστό αλμηρό ψαρικό. 
  Κι ακόμα φρέσκος γαύρος μαρινάτος στο ξύδι και φρέσκια σαρδέλα παστωμένη στο αλάτι για 12 ώρες όπως την κάνουν στη Μυτιλήνη. Αλλά και σαρδέλα ψητή στα κάρβουνα με χοντρό αλάτι.
Τα λαχανικά:
Ξεροτηγανισμένα κολοκυθάκια και μελιτζάνες με τζατζίκι. Ψητές πιπεριές με σκόρδο και ξύδι και, φυσικά, όλα τα τουρσάκια, όπως καππαρόφυλλα και μπάμιες.
Οι σαλάτες:
“Αληθινές” ταραμοσαλάτες με κυρίαρχο στοιχείο τον ταραμά ζωντανό και νευρώδη στο στόμα αλλά και μελιτζανοσαλάτα με γεύση καπνιστού, χοντροκομμένες και αυθεντικές, σαν της γιαγιάς. Χωρίς μαγιονέζα!
Τα τυριά:
Πιπεράτα και πικάντικα όπως η νησιώτικη κοπανιστή, το παραδοσιακό κασέρι ή μια σπιτική τυροκαφτερή που θα ετοιμάσετε χτυπώντας στο μίξερ πικάντικη φέτα, καυτερή πράσινη πιπεριά, λίγο λάδι και λίγο ξύδι.
Κριτσινάκια:
Πολύσπορα αλλά και με σουσάμι. Παξιμάδια νησιώτικα και – κατά προτίμηση – ζυμωτό ψωμί.
Ελιές, ελιές, ελιές!
Μικρές πράσινες τσακιστές και χοντρές θρούμπες είναι οι δικές μου αδυναμίες.
Κάτι σαν επίλογος
«Ούζο όταν πιεις γίνεσαι ευθύς», ούζο όταν πιεις νιώθεις υπέροχα, νιώθεις Έλληνας. Ένα ποτό άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία μας, τους εαυτούς μας τους ίδιους....
   Πόσες στιγμές όμορφες τις έχετε συνοδεύσει με ένα (ή και παραπάνω) ποτήρι-α ούζου... Πόσα καλοκαίρια το ουζάκι συνοδεύει τους καλύτερους μεζέδες σας, τις πιο ανάλαφρες και αληθινές κουβέντες σας, τα πιο πραγματικά σας συναισθήματα;
  Είναι πάντα εκεί για να ταξιδεύει το νου και τη ψυχή σας σε μέρη που μοιάζουν απάτητα. Αυτή η αίσθηση που σας αφήνει στον ουρανίσκο είναι σαν να χαϊδεύει την ψυχή σας, και ταυτόχρονα φανερώνει τις πιο απόμερες κι αληθινές σκέψεις κι όλα αυτά... τα κρατάει κάτω από το πώμα του.
   Ένα πώμα που όταν το ανοίξεις σου έρχονται μεμιάς όλες οι μυρωδιές της Ελλάδας...μυρίζει έντονα ο ουρανός, η θάλασσα τα χρώματα που ο Θεός ξόδεψε σε αυτή τη σπιθαμή γης..την πιο ευλογημένη και σε αυτή τη γη γεννήθηκε το ούζο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.