Παρασκευή, 8 Μαρτίου 2013

Ο κουλουράς, τα σιμίτια και "Άντε και στην Πόλη κουλουρτζής" !

Ο ορισμός του κουλουρά
Κουλουρτζής ή κουλουράς ή σιμιτζής ονομάζεται ο υπαίθριος μικροπωλητής ο οποίος πουλάει κουλούρια (στα Τούρκικα «σιμίτ»). 
   Στην Ελλάδα και στην Τουρκία, οι κουλουρτζήδες συχνάζουν σε μέρη όπου περνά πολύς κόσμος, συνήθως σε κεντρικά σημεία πόλεων, για να πουλήσουν τα κουλούρια τους. 
   Μεταφέρουν τα κουλούρια είτε σε μεγάλα καλάθια, είτε σε τάβλες πάνω στις οποίες είναι τακτοποιημένα τα κουλούρια και τα πωλούν είτε κατευθείαν από αυτά είτε από γυάλινες, τροχήλατες προθήκες. 
   Το κύριο εμπόρευμά τους είναι το κουλούρι Θεσσαλονίκης, με δακτυλιοειδές σχήμα και πολύ σουσάμι. Χαρακτηριστική είναι η προτροπή των κουλουρτζήδων για να αγοράσει κανείς το προϊόν τους («Φρέσκα κουλούρια»).
Ο ορισμός του κουλουριού
Το κουλούρι είναι ένα έδεσμα από ψωμί και σουσάμι, με σχήμα τροχού, δηλαδή ένα σχήμα κύκλου που σχηματίζεται από ένα κυλινδρικό κομμάτι ψωμιού.
Τα κουλούρια είναι ένα οικονομικό και εύκολο στην κατανάλωση έδεσμα το οποίο συνήθως πωλούν υπαίθριοι πωλητές που ονομάζονται «κουλουρτζήδες» ή «κουλουράδες».

   Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κουλουριών σε σχέση με το μέγεθος αλλά και την ποιότητα του ψωμιού. Όσον αφορά το μέγεθος υπάρχουν τα συνηθισμένα, απλά κουλούρια, με μικρή διάμετρο, τα «μεγάλα» κουλούρια, τα οποία έχουν μεγαλύτερη διάμετρο και είναι παχύτερα και τα «διπλά» κουλούρια, τα οποία αποτελούνται από δυο κυλινδρικά τμήματα πλεγμένα μεταξύ τους. 
  Όσον αφορά την ποιότητα υπάρχουν τα ξεροψημένα, τραγανά κουλούρια, αλλά και τα μαλακά.
Στην Ελλάδα αλλά και στην Τουρκία (όπου ονομάζονται simit) είναι δημοφιλές έδεσμα το οποίο συνήθως καταναλώνεται το πρωί. Λόγω του ότι τα κουλούρια έχουν μεγάλη επιφάνεια, χάνουν τη φρεσκάδα τους πιο γρήγορα από το ψωμί σε φρατζόλες και τα φρέσκα κουλούρια είναι ιδιαίτερα νόστιμα.
Μια ιστορική αναδρομή
    Το κουλούρι, είναι ένα αρτοποιητικό προϊόν που εμφανίζεται στη διατροφή του ανθρώπου από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Γίνεται γνωστό την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και εμφανίζεται κυρίως στην Κωνσταντινούπολη και τη Θεσσαλονίκη. Η λέξη κουλούρι προέρχεται από τη βυζαντινή λέξη “κολλίκιον”, που αναφέρεται σε πολλά βυζαντινά κείμενα.
   Το επάγγελμα του αρτοποιού-κουλουροποιού ασκούσαν κατά κύριο λόγο Έλληνες από την Ήπειρο. Η παράδοση λέει ότι το σχήμα της κεφαλής των Ηπειρωτών προέρχεται από το βάρος της τάβλας των κουλουριών που κουβαλούσαν στο κεφάλι τους οι πωλητές. 
    Γνωστή είναι επίσης και η ευχή της ηπειρώτισσας μάνας προς το αγόρι της, η οποία με ένα χτύπημα στο κεφάλι έλεγε: “Άντε και στην Πόλη κουλουρτζής”.
  Από τα μεσάνυχτα οι τεχνίτες στους φούρνους που άναβαν με ξύλα, ετοίμαζαν το προζύμι από μαγιά ψωμιού. Πριν ξημερώσει τα κουλούρια ήταν έτοιμα και η μυρωδιά του ψημένου σησαμιού ήταν πειρασμός για κάθε περαστικό. 
  Οι μικροπωλητές με τους ταβάδες στο κεφάλι ή με καλάθια ξεχύνονταν στους δρόμους από τα ξημερώματα και μέχρι τις 10-11 το πρωί ξεπουλούσαν. Τα κουλούρια ήταν ένα νόστιμο κολατσιό για τους εργαζόμενους και η χαρά των παιδιών τις Κυριακές μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας.
   Πολλές φυσικά είναι και οι αναφορές γύρω από το κουλούρι, τόσο στη λαϊκή μας παράδοση, “Κουλούρια πλάθει και ψωμιά κι η γειτονιά μυρίζει, σαν η ξυλένια φτυάρα του φουρνίζει ξεφουρνίζει και από τα χέρια του εμείς ψωμί ξεροψημένο τρώμε ζεστό και όμορφο Θεού ευλογημένο”, όσο και στην ποίηση. 
   Χαρακτηριστικό είναι ένα απόσπασμα από παλιό ποίημα του Ανθολογίου της Β’ τάξης του Δημοτικού της δεκαετίας 60-70: “Κουλουρά, κυρ κουλουρά, τόση αν χάριζαν χαρά τα κουλούρια όλου του κόσμου, θάλεγα: - Δασκάλα, δώσμου όσα θες μηδενικά μυρωδάτα και γλυκά”.
  Στην Πόλη οι κουλουρτζήδες διαλαλούσαν το εμπόρευμά τους με την ονομασία “κουλούρι Θεσσαλονίκης”. Πολύ αργότερα, την ίδια ονομασία χρησιμοποιούσαν και οι κουλουρτζήδες των Αθηνών, όταν έβγαιναν στις πλατείες με τις τάβλες στο κεφάλι. 
  Έτσι, οι ίδιοι οι τεχνίτες, παραγωγοί και πωλητές προσδιόρισαν ιστορικά το, τόσο διαδεδομένο σήμερα στην Ελλάδα, κουλούρι Θεσσαλονίκης με το γνωστό σχήμα, το μπόλικο σησάμι και την τραγανή γεύση.
Πληροφορίες για το κουλούρι
  Δεν είναι απλώς ένας κρίκος ζύμης καλοψημένος και πασπαλισμένος σησάμι. Είναι ένας κρίκος που δένει μια ολόκληρη ιστορία, διαφορετικές εποχές, ανθρώπους κάθε λογής. Είναι ό,τι πιο βρώσιμο και αταξικό έχει βγει ποτέ από έναν φούρνο.  
   Το πιο διαδεδομένο έδεσμα «δρόμου» στην Ελλάδα και την Τουρκία, είναι μια σταθερή αξία που δεν αλλάζει ποτέ. Ο κουλουρτζής της Αθήνας ή ο σιμιτζής στην Κωνσταντινούπολη, αν κάποτε ήταν απλώς αναγκαίοι, τώρα είναι όλα μαζί: και παράδοση και ωραία γεύση και συνήθεια και, γιατί όχι, ασφάλεια, μπροστά στα ΑΤΦΑ (Αγνώστου Ταυτότητας Φαγώσιμα Αντικείμενα...) που κυκλοφορούν.
 Εδώ εμείς σταματάμε να γράφουμε για το κουλούρι και αναδημοσιεύουμε αποσπάσματα από ένα αριστουργηματικό κείμενο του Κώστα Βάρναλη για το κουλούρι και την εξαφάνισή του, τον πρώτο καιρό της γερμανικής Κατοχής στην Αθήνα. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πρωία» στις 9 Μαΐου του 1941, και το είχε αναδημοσιεύσει στον «Ριζοσπάστη» ο Νίκος Καραντηνός, στις 16 Νοεμβρίου 2003. Απολαύστε:  
   «...Το κουλούρι έχει μακρύ παρελθόν. Δεν έχει όμως περγαμηνές ευγενείας. Δεν είναι γραμμένο στο "λίμπρο ντ' όρο" των προνομιούχων πλασμάτων. Σ' όλη του τη ζωή υπήρξε "τέκνο του λαού". Κι όμως η ζωή του αυτή εστάθηκε πάντα ηρωική. Αυτή η "κολλύρα" των αρχαίων, που έγινε "κουλούρα" και "κουλούρι" ή "κουλουράκι" σε μας, και που πρέπει να γράφεται με δυο λάμδα, στάθηκε επί εκατό χρόνια ο συμπαραστάτης των Αθηναίων.
   "Ζυμαρικόν πλασμένον εις μορφήν μικρού κρίκου" λένε τα λεξικά... Αλλά τι περιμένεις από ένα λεξικό! Το σουσάμι δεν το αναφέρουν, το τραγανό ξεροψήσιμο δεν το προσέχουν, τη ζεστή του μοσκοβολιά δεν την αισθάνονται. Κι όμως αυτός ο "κρίκος" έκλεισε μέσα του επί πολλές γενιές την κοινωνική και την πολιτική ιστορία της Ελλάδος. Αυτό το ψωματένιο μηδενικό εστάθη το μέτρο της ηθικής αντοχής του λαού της πρωτεύουσας, χωρίς καλαμπούρι».
   «Στις ημέρες της φτώχειας ο ερωτευμένος φοιτητής κι ο άνεργος βουλευτής με μια πεντάρα αγοράζανε το ζεστό ζεστό κουλούρι, την ώρα που ο φούρνος το έβγαζε στην κυκλοφορία: το απόγευμα και τα μεσάνυχτα. Και με μιαν άλλη πεντάρα παίρνανε το εξαίσιο εκείνο κεφαλοτύρι, που έσταζε βούτυρο, κι έτσι δίνανε μια γερή βάση στις σωματικές τους δυνάμεις, για τη συνέχεια της μάταιης ζωής».
  «Αν κολλήσει κανείς αυτό το ψωματένιο μηδενικό στο μάτι του ως είδος μονόκλ θα ιδή να ξαναγυρίζουν μακριά στο βάθος του χρόνου, που πέρασε για πάντα, πλήθος λησμονημένες εικόνες της παλιάς αθηναϊκής ζωής. Αληθινά το κουλούρι κλείνει μέσα στον κρίκο του περισσότερα απ' όσα ο Απόλλων στη λύρα του: την ψυχή της νεότερης Αθήνας». 
   Κουλούρια διαμαρτυρίας μοίρασαν τον Ιούνιο του 2007 οι νοσοκομειακοί γιατροί της Θεσσαλονίκης, στην πλατεία Αριστοτέλους. Συμβόλιζαν το μεγάλο μηδέν στις δαπάνες για τη δημόσια υγεία. Αλλά και τον βαθμό που έδιναν οι γιατροί στην κυβέρνηση. Κουλούρι εις το πηλίκον...
Γλωσσολογικές αναζητήσεις
Λόγω του στρογγυλού σχήματος και της οπής στο κέντρο, το κουλούρι σλανγκίζεται ως:
1. Ο πρωκτός, ο δακτύλιος του πρωκτού. Βλ. του τρώω το κουλούρι.

2. Το μηδενικό. Αυτοαναφορικώς, τα μηδέν άστρα σε λήμμα, τα οποία συνήθως δίνονται κακοπροαίρετα, εκτός κι αν τύχει το λήμμα να είναι ταυτόχρονα εξώφθαλμα μη σλανγκ και λάθος ορισμός. Οπότε, κερνάω κουλούρι, σημαίνει και τα δύο παραπάνω, δηλ. είτε στήνω κώλο, είτε βάζω διπλό μηδενικό στο λήμμα συσσλανγκιστή, το γνωστό ως «διπλοκούλουρο».
Επίσης, για την επέλαση ορδών από κουλουρατζήδες μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η έκφραση γιούρ(γ)ια στον ταβλά με τα κουλούρια.
 -Με κέρασε κουλούρι η καθηγήτρια!
-Τυχεράκια!
3. Πικραμένος Σλάνγκος που το ρίχνει στο χιούμορ:
-Ρε παιδιά, ποιος από σας ήταν που με κέρασε κουλούρι; Πολύ μ' εξίταρε, να το ξανακάνει
Να σου ξηγήσω τ’ όνειρο
     Αν δείτε στον ύπνο σας πως αγοράζετε κουλούρια ή τα τρώγατε ή τα φτιάχνατε, αυτό σημαίνει πως θα σημειώσετε μεyάλα κέρδη στις δουλειές σας που δεν τα είχατε ποτέ φανταστεί. Αν έχετε στο μυαλό σας να ξεκινήσετε μια δουλειά να το κάνετε, η επιτυχία θα είναι εξασφαλισμένη. Αν είστε νέος-α και δείτε αυτό το Όνειρο, αυτό σημαίνει για σας πως θα έχετε μέλλον λαμπρό και πως θα κάνετε έναν γάμο πετυχημένο.
  Αν δείτε πως πουλάτε κουλούρια χωρίς να είναι το επάγγελμά σας αυτό και δείτε πως κερδίζετε χρήματα από αυτή τη δουλειά, αυτό σημαίνει για σας πως θα δουλέψετε για άλλους. 
   Αν δείτε πως πουλάτε κουλούρια και πως δεν πάνε καλά οι δουλειές σας, αυτό σημαίνει πως θα πάρετε χρήματα που δεν τα φανταζόσαστε. Αν δείτε πως τρωτε κουλούρια με ζάχαρη, αυτό σημαίνει πως θα περάσετε πολλές πίκρες αλλά τελικά θα πετύχετε τους σκοπούς σας.
Και ολίγον πολιτική
   Ας όψεται ο Μπαράκ Ομπάμα! Εβαλε την τουρκική βιοτεχνία παραγωγής σιμιτιού σε τρεχάματα. Ζητά την διεθνή κατοχύρωση (πατέντα) γι' αυτό που στην Ελλάδα είναι γνωστό σαν κουλούρι.
Ολα άρχισαν όταν στην τελετή στις 21 Μαρτίου στον Λευκό Οίκο για την εθνική εορτή ο πρόεδρος Ομπάμα εξέφρασε ενθουσιασμό δοκιμάζοντας "ελληνικό μπακλαβά".
  Αυτό προκάλεσε εθνικής μορφής αντιδράσεις στην Τουρκία -όπου ο μπακλαβάς θεωρείται κατ' εξοχήν τουρκικό έδεσμα, μολονότι αναγνωρίζεται ότι είναι προϊόν της Κεντρικής Ασίας και ότι έχει καταναλωτές και στην Ελλάδα.
  Κατόπιν τούτου, το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο της Κωνσταντινούπολης ξεκίνησε την διαδικασία για να αποκτήσει διεθνή πατέντα το "τουρκικό σιμίτι" καθώς και άλλα "τουρκικά εδέσματα" περιλαμβανομένου του "ψωμιού με σουσάμι".
Ο πρόεδρος της βιοτεχνίας σιμιτιού Ζεκί Σαμίρ Εζντεμίρ δήλωσε ότι είναι απαραίτητο να κατοχυρωθεί η «εθνική τουρκική τροφή» γιατί γίνονται παρεξηγήσεις.
  Το σιμίτι είναι «το πρόγευμα, το γεύμα και το δείπνο του φτωχού» στην Τουρκία, έχει εντυπωσιακά μεγάλη κατανάλωση ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο είτε την οικονομική και κοινωνική κατάσταση του... πεινασμένου.
Το κουλούρι σήμερα
  Στη πλατεία Συντάγματος, που οι ρυθμοί της αλλάζουν κάθε ώρα της ημέρας, που ξυπνάει νωρίς και κοιμάται αργά, βγαίνοντας από το ΜΕΤΡΟ, θα συναντήσεις κάποιον κουλουρά και θα αγοράσεις ένα κουλούρι, 0,5 ευρώ, πριν πας στογραφείο. Θα το γρατζανίζεις αργά - αργά κυττώντας τις βιτρίνες της Ερμού κάνοντας shopping therapy.
   Tις κυρίες με τα κρινολίνα και τα καπέλα της παλιάς Αθήνας έχουν αντικαταστήσει κορίτσια με ξώμεσα μπλουζάκια και τζιν., που ακούν τις μελωδίες της λατέρνας μπερδεμένες με τα τελευταία χιτ της εποχής.
   Σημείο ραντεβού; Κλασικά γωνία Ερμού και Πλατείας, έξω από το φαστφουντάδικο. Παλιοί συμμαθητές, γυναικοπαρέες, ζευγαράκια, μαμάδες με μωράκια, που κρατούν το κουλουράκι για να ταϊσουν τα περιστέρια στον άγνωστο στρατιώτη ή τις πάπιες στον Εθνικό κήπο.
  Και από εκεί και πέρα μυρωδιά από ζεστό σαλέπι, φρεσκοψημένο σουσαμένιο κουλούρι, εφημερίδες από το κιόσκι και, όταν πέσει η νύχτα, μελωδίες από υπαίθριους μουσικούς και παντομίμες στον πεζόδρομο δίνουν στυλ από Μονμάρτη και η διαπίστωση πως σύγχρονα επαγγέλματα συνυπάρχουν με τα παραδοσιακά και επιβιώνουν ακόμα και σήμερα πλανόδιοι μικροπωλητές όπως οι κουλουράδες, που με την παρουσία τους προσφέρουν στην πόλη μια νότα νοσταλγίας και γραφικότητας.
Βικιπαίδεια
Ο Δειπνητής / Ελευθεροτυπία
artos-sath.gr
Slang.gr
ονειροκρίτης.gr
Το βήμα
Κάτι παρόμοιο στο blog :
Ο χορός της ... αρκούδας!!
... και καϊμάκι έχω !! 
«Ο παγωτατζής !! Στο ξυλάκι το'χω !! Φρέσκα παγωτά !!»
"- Α, να χαθείς, λούστρε !! "  
 "Ο γαλατάς, φρέσκο, ολόπαχο γάλα!" 
Ο καστανάς, η φουφού και οι κρύες μέρες του Χειμώνα !  
Ο φούρναρης της γειτονιάς  
Χασάπης είμαι ζηλευτός παιδάκι σ' όλα φίνο!
Ζητιάνος: Μια μερακλαντάν ανάλυση από τον κύριο Νέστορα !..
Μπακάλικα, εδώδιμα αποικιακά ...με τη σέσουλα και ο «μπακαλόγατος» της γειτονιάς !
Zητείται μικρός
Εισπράκτορας : -"Στάση Λυσσιατρείο. Θα κατέβει κανείς ;" !
Ο παγοπώλης της γειτονιάς, οι παγοκολόνες και τα ψυγεία πάγου…
Τα υπόγεια υδάτινα όνειρα των Αθηναίων, οι νερουλάδες και το Αμαρουσιώτικο νερό
Περίπτερα, περιπτεράδες και ιστορίες της γειτονιάς !
Ο μπαρμπέρης, τα ξουράφια του, το βγάλσιμο των δοντιών και άλλα περίεργα
Ο σαλεπιτζής : «Σαλέεεπ, ζεστό σαλέεεεπ»
Ο πλανόδιος μανάβης : «Κρύο κρύο σαν το μπούζι είναι το γλυκό καρπούζι» !
Οι αμαξάδες, οι χωματόδρομοι και οι βόλτες στις εξοχές !

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.