Τρίτη, 26 Φεβρουαρίου 2013

Χασάπης είμαι ζηλευτός παιδάκι σ' όλα φίνο !

Γενικές πληροφορίες
Ποιος είναι και με τι ασχολείται; 
  Καθήκον του κρεοπώλη είναι να πουλάει κρέας. Πουλάει επίσης παράγωγα κρέατος όπως λουκάνικα και αλλαντικά.
Ποια είναι τα καθήκοντα του; 
  Αυτά περιλαμβάνουν: αγορά κρεάτων από τον χονδρέμπορο, καθάρισμα των κρεάτων από περιττά λίπη, τοποθέτηση κρεάτων στο ψυγείο, 
  κοπή των κρεάτων κατά παραγγελία του πελάτη, ζύγισμα του κρέατος και παραλαβή των χρημάτων από τον πελάτη, 
 παραγωγή λουκάνικων, κόψιμο κιμά, προτάσεις για τον τρόπο μαγειρέματος του κάθε φαγητού.
Που εργάζεται και υπο ποιές συνθήκες; 
   Η εργασία αυτή εκτελείται στο κρεοπωλείο, στο επαγγελματικό ψυγείο και στο τόπο αγοράς κρεάτων.
   Μπορεί να έχει δικό του μαγαζί και να διαθέτει τα κρέατα που αγοράζει από τον χονδρέμπορο ή να δουλεύει σε σούπερ μάρκετ στο τμήμα των κρεάτων.
Τι εργαλεία / εξοπλισμό χρησιμοποιεί; 
   Μαχαίρια, τσιγκέλια, επαγγελματικά ψυγεία, ξύλινο πάγκο, ζυγαριά, ταμειακή μηχανή και διάφορες μηχανές επεξεργασίας κρέατος, όπως για παράδειγμα η μηχανή του κιμά. 
  Είναι κουραστική και επικίνδυνη δουλειά, διότι μπορεί να σημειωθεί τραυματισμός είτε από τα μαχαίρια είτε από κάποιο κόκαλο του κρέατος.
Κρεοπώλης ο πλανόδιος
   Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο σήμερα, που οι κλιματολογικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει, πριν μερικές δεκαετίες υπήρχε πλανόδιος κρεοπώλης, 
   που γύριζε τις γειτονιές πουλώντας κομμάτια κρέας κρεμασμένα σε ξύλινες τάβλες (=παχιές σανίδες). Το επάγγελμα αυτό υπήρχε απ' τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και διατηρήθηκε περίπου μέχρι το 1910.
  Ο πλανόδιος κρεοπώλης έσφαζε συνήθως ο ίδιος πρόβατα, ζυγούρια και κατσίκια, τα έκοβε σε κομμάτια και κατέβαινε στην πόλη να τα πουλήσει. Το φρεσκοσφαγμένο ζώο διατηρούνταν... 24 ώρες.
   Ψυγεία τότε δεν υπήρχαν. Για να το συντηρήσουν, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, το έβαζαν μέσα σε βαθιά πηγάδια. Έδεναν τα κομμάτια το κρέας με σχοινιά και τα κατέβαζαν στο βάθος του πηγαδιού. Η δροσιά του νερού που υπήρχε μέσα στο πηγάδι το προφύλαγε απ' τη ζέστη και το συντηρούσε. Όσοι δεν είχανε πηγάδια, το βάζανε σε υπόγεια.
  Το χειμώνα «έθαβαν» το σφαχτό μέσα στο χιόνι και κάθε φορά που ήθελαν, το ξέθαβαν. Αυτοί ήταν τότε οι τρόποι συντήρησης του κρέατος.
  Τα ζώα σφάζονταν πρωί - πρωί. Με τη δροσιά ξεκινούσε ο κρεοπώλης τη γύρα. Έδενε με σχοινί δυο ξύλινες τάβλες στα πλαϊνά του αλόγου ή του μουλαριού και κρεμούσε απ' τους ξύλινους γάντζους που υπήρχαν στο πάνω μέρος κάθε τάβλας μεγάλα κομμάτια κρέας.
  Φορούσε έπειτα μιαν άσπρη ποδιά και γύριζε τις γειτονιές. Το καλοκαίρι, για να προφυλάξει το κρέας απ' τις μύγες και τα άλλα έντομα, είχε μια τρίχινη φούντα, φτιαγμένη από ουρά αλόγου, και μ' αυτήν τα έδιωχνε.
  Φρόντιζε ιδιαίτερα την καθαριότητα. Οι νοικοκυρές ήταν σχολαστικές. Καθώς έβγαιναν να ψωνίσουν έλεγχαν πρώτα την ποιότητα και την καθαριότητα και μετά διάλεγαν το κομμάτι που ήθελαν. 
  Έπαιρνε την χαντζάρα (=μακρύ μαχαίρι) ο κρεοπώλης, έκοβε όσο ήθελε η νοικοκυρά κι έπειτα ξεκρεμούσε απ' το πλάι του ζώου την παλάντζα (=φορητή ζυγαριά παλαιού τύπου, δίχως δράμια και σταθμά) και το ζύγιαζε.
  Έτσι πουλιόταν το κρέας στις αστικές περιοχές μέχρι τις αρχές αυτού του αιώνα, οπότε οι συνθήκες και η εξέλιξη το κατήργησαν. Έπειτα στήθηκαν πάγκοι και αργότερα στεγάστηκαν οι κρεοπώλες σε ξύλινες παράγκες.
Σήμερα υπάρχουν πλέον σε κάθε γειτονιά σύγχρονα κρεοπωλεία.
Ένα κείμενο
Κρεοπώλης (Μακελάρης ή Χασάπης)
Μακελιό σημαίνει χασαπιό, σφαγείο. Ο μακελάρης ήταν ταυτόχρονα και κρεοπώλης. Ο ίδιος έσφαζε τα ζώα (βόδια, χοίρους, αιγοπρόβατα) και τα πουλούσε.
  Το Πάσχα έσφαζε κατσικάκια και προβατάκια των συγχωριανών του κι έπαιρνε για τον κόπο του τις προβιές.
  Το σφάξιμο γινόταν Παρασκευή ή προπαραμονή μεγάλων γιορτών, κάτω από ένα μεγάλο δέντρο, έξω από το χωριό ή μέσα στο χωριό, κάτω από μακριά οριζόντια πέτρα, στερεωμένη σε τοίχους, για να κρεμάζει τα σφαγμένα, προκειμένου να τα γδέρνει και να τα τεμαχίζει.
  Το Σάββατο έβγαινε σε μικρότερα χωριά με το μουλάρι, του έβαζε πάνω απ΄το σαμάρι ένα μεγάλο κόκκινο ρούχο, για να μην ακουμπά το κρέας στο ζώο, το φόρτωνε δεξιά κι αριστερά, κι έκοβε «παρουσία του πελάτη» το κρέας της επιλογής του.
(Το κείμενο είναι από το βιβλίο "Μιάν βολάν τσ΄έναν τσαιρόν ήτον..." του Γιάννη Κολλιάρου)
Λίγη … γλωσσολογία
χασάπης αρσενικό
ο  κρεοπώλης
(μεταφορικά) ο σφαγιαστής ανθρώπων
(μεταφορικά) ο κακός γιατρός, ιδίως ο χειρουργός που ευθύνεται για θανάτους ασθενών
(μεταφορικά) ο μηχανικός προβολής κινηματογραφικών ταινιών που έχει κόψει σημαντικά τμήματα από μια ταινία ή δεν καδράρει σωστά με αποτέλεσμα να χάνεται ένα μέρος του πλάνου, ιδίως αυτό που περιέχει τους υπότιτλους
Έκφραση: Χασάπη, γράμματα!
Τρία τραγούδια
Ο χασάπης - 1933
(Μάρκου Βαμβακάρη
εκτέλ.: Μάρκος Βαμβακάρης)
Κιθάρα παίζει ο Κώστας Σκαρβέλης. 
Χασάπη μου με την ποδιά, που σαν τη δέσεις πίσω 
όταν σε δω χασάπη μου τώρα θα ξεψυχήσω 
χασάπη μου όταν σε δω τώρα θα ξεψυχήσω.
Γυαλίζουν τα θηκάρια σου στη μέση που τα βάνεις 
με την ποδιά την κόκκινη εσύ θα με τρελάνεις
αστράφτουν τα μαχαίρια σου, λάμπει και το μασάτι. 
Λάμπουν τα μαύρα μάτια σου, μαγκίτη μου χασάπη
παλεύεις με τα αίματα μα δεν πονεί η καρδιά σου
σε αγαπώ χασάπη μου, μ' αυτή τη λεβεντιά σου.
Χασάπη μου σε αγαπώ μ' αυτή τη λεβεντιά σου
Χασάπης ζηλευτός – 1940
Σύνθεση : Κ. Κάνουλας
Τραγούδι : Α. Χατζηχρήστος
Χασάπης είμαι ζηλευτός
παιδάκι σ' όλα φίνο
κι όποιος εντάξει μου φερθεί
και την καρδιά μου δίνω.
Ξηγιέμαι με πολλά λεφτά,
το χρήμα το σκορπάω
κι όπου τα όμορφα τα βρω
εκεί έπειτα γλεντάω.
Μόλις τελειώσω τη δουλειά
στα καπελειά τραβάω
και με τον πιο καλό μεζέ
εκεί τα κοπανάω.
Μες στη χασάπικη αγορά 
Στίχοι: Μάρκος Βαμβακάρης 1947
Μουσική: Μάρκος Βαμβακάρης
Πρώτη εκτέλεση: Στέλλα Χασκίλ
Άλλες ερμηνείες: Ε. Αρβανιτάκη - Θ. Στίγκα 
Μες' στη χασάπικη αγορά ένα χασαπάκι,
με την ελίτσα και τα φρύδια τα σμιχτά,
όταν με βλέπει και περνάω από μπροστά του,
τη μαχαιρίτσα του στο κούτσουρο κτυπά,
όταν με βλέπει και περνάω από μπροστά του,
τη μαχαιρίτσα του στο κούτσουρο κτυπά.
Τα μαγουλά του κοκκινίζουν και με σφάζουν,
η ομορφιά του μ'έχει κάνει σαν τρελλή,
με γοητεύει, με μαγεύει, με παιδεύει,
τον εσυμπάθησα, μανούλα μου, πολύ.
Εχει ένα μπόι λεβεντιά σαν τη λαμπάδα,
να ξέρεις, μάνα μου, τρελλά τον αγαπώ
και όπως πάω, αν δεν τον πάρω, θα χτικιάσω,
γι'αυτόνε, μάνα μου, στη μαύρη γη θα μπώ
και όπως πάω, αν δεν τον πάρω, θα χτικιάσω,
γι'αυτόνε, μάνα μου, στη μαύρη γη θα μπω.
Ένας  χορός
  Το Χασάπικο ή Χασάπικος είναι χορός και τύπος των τραγουδιών των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη.


  Οι ρίζες του ανάγονται στη βυζαντινή περίοδο, όταν αποτελούσε χορευτική μίμηση μάχης με σπαθιά από τη συντεχνία των Ελλήνων χασάπηδων στην Κωνσταντινού-πολη. 
  Η πρώτη σειρά κρατούσε μαχαίρια, ραβδιά και μαστίγια, ενώ η δεύτερη δεν είχε όπλα. 
  Η ονομασία προέρχεται από την τουρκικής προέλευσης λέξη kasap, που σημαίνει κρεοπώλης, ενώ η αντίστοιχη ελληνική ονομασία ήταν μακελάρικος. 
  Ο όρος στη συνέχεια χρησιμο-ποιήθηκε για να υποδηλώσει μόνο τη γρήγορη εκδοχή του χασάπικου, γνωστή επίσης και ως χασαπο-σέρβικο.
Ένα όνειρο
Αν δεις ότι είσαι κρεοπώλης ενώ στην πραγματικότητα έχεις άλλο επάγγελμα ή ονειρευτείς κάποιον κρεοπώλη να περιμένεις επιτυχίες και κέρδη.
Ένα ποίημα
Σκύλος και κρεοπώλης
Απόδοση του αισώπειου μύθου Κύων κρέας φέρουσα.
Σκύλος απὸ κρεοπώλην κλέψας βωδινὸ κομμάτι
ἀπὸ ποταμὸν ἐπέρνα κ' εἰς τὸ στόμα τὸ ἐκράτει•
τὴν σκιὰν τοῦ κρέατός του βλέπων 'ς τὸ νερὸν μεγάλην,
ἐφαντάσθη σκύλον ἄλλον συγκρατοῦντα κλοπὴν ἄλλην•
«τί ἀφράτο! τί ὡραῖο! τί παχύ! τὸ ἐκεῖ κρέας!
ἔκραξε καὶ ποίας θέλω χρυσᾶς κάμει ἀποκρέας!»
ἄφησε λοιπὸν τὸ κρέας ὅπου εἶχεν εἰς τὸ στόμα,
πλὴν καὶ τοῦ νεροῦ τὸ ἄλλο ἐστερήθη ἀπὸ τ' ὄμμα.
Ἔβαλε τὴν κεφαλήν του τότε κάτω καὶ τὰ ὦτα,
καὶ τοῦ ποταμοῦ τὸ κρέας τί ἀπέγινεν ἐρώτα.
Ἄλλοι σκύλοι ἐσιώπων καὶ τοῦ ἔστρεφαν τὴν πλάτην,
ἄλλοι ὁμιλίας ὕλην εὕρισκαν κωμικωτάτην
καὶ τὸν ἔλεγαν «μὴν τύχῃ μετοχὴν καὶ δὲν μᾶς δώσῃς
καὶ τοῦ ποταμοῦ τὸ κρέας ἐσὺ μόνος ἀποσώσῃς;»
Φθάνει καὶ ὁ κρεοπώλης 'ς τὴν παλάμην φέρων ξύλον
κ' εἰς τὴν πλάτην μετρᾷ τόσαις κι' ἄλλαις τόσαις εἰς τὸν φίλον
καὶ δὲν σ' ἔφθανε φωνάζει νὰ εὐγάλῃς τὸν λαιμὸν
καὶ τὸ κρέας μου νὰ κλέψῃς; τ' ἄφησες 'ς τὸν ποταμόν
στραβὲ κοῦκε! καὶ μεγάλο
γύρευες νὰ κλέψῃς ἄλλο;»
Ἐπιμύθιο.
Τὰ παθήματα τοιαῦτα εἶναι τῶν πλεονεκτῶν
καὶ παρόμοιον τὸ τέλος τῶν ἁρπάγων καὶ κλεπτῶν.
Παναγιώτης Σούτσος
Επίλογος
Μα ένας απ' την αγορά, έμορφο χασαπάκι,
μου λέγει μ' έκαψες, μανούλα μου, με το τσιφτετελάκι,
θέλω να γίνεις ταίρι μου, βρε όμορφο κουκλάκι
και πάντοτε θε να μασάς μανούλα μου αρνίσιο κεφαλάκι.
{Απόσπασμα από το: Στο καφέ αμάν (Η τσαχπίνα)}
Στίχοι : Σκαρβέλης Κώστας
Μουσική: Σκαρβέλης Κώστας
Εκτέλεση : Εσκενάζυ Ρόζα
Έτος Ηχογράφησης - 1933

Η Πινακοθήκη του χασάπη











************************************
Βικιλεξικό
krasodad
Κάτι παρόμοιο στο blog :
Ο χορός της ... αρκούδας!!
... και καϊμάκι έχω !! 
«Ο παγωτατζής !! Στο ξυλάκι το'χω !! Φρέσκα παγωτά !!»
"- Α, να χαθείς, λούστρε !! "  
 "Ο γαλατάς, φρέσκο, ολόπαχο γάλα!" 
Ο καστανάς, η φουφού και οι κρύες μέρες του Χειμώνα !  
Ο φούρναρης της γειτονιάς  
Ο κουλουράς, τα σιμίτια και "Άντε και στην Πόλη κουλουρτζής" !
Ζητιάνος: Μια μερακλαντάν ανάλυση από τον κύριο Νέστορα !..
Μπακάλικα, εδώδιμα αποικιακά ...με τη σέσουλα και ο «μπακαλόγατος» της γειτονιάς !
Zητείται μικρός
Εισπράκτορας : -"Στάση Λυσσιατρείο. Θα κατέβει κανείς ;" !
Ο παγοπώλης της γειτονιάς, οι παγοκολόνες και τα ψυγεία πάγου…
Τα υπόγεια υδάτινα όνειρα των Αθηναίων, οι νερουλάδες και το Αμαρουσιώτικο νερό
Περίπτερα, περιπτεράδες και ιστορίες της γειτονιάς !
Ο μπαρμπέρης, τα ξουράφια του, το βγάλσιμο των δοντιών και άλλα περίεργα
Ο σαλεπιτζής : «Σαλέεεπ, ζεστό σαλέεεεπ»
Ο πλανόδιος μανάβης : «Κρύο κρύο σαν το μπούζι είναι το γλυκό καρπούζι» !
Οι αμαξάδες, οι χωματόδρομοι και οι βόλτες στις εξοχές !

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.